Nipinit akornuserneqarneq
Miluumasut imarmiut nipit atorlugit attaveqatigiittarlutillu sumiissusersiortarlutillu piniartarput. Inuit suliaat soorlu umiarsuakkut assartuineq, aalisarneq, uuliamik gassimillu piiaanerit, immami ataavartumik nukissiornerit immamilu sukisaarsaarnerit nipiliuutaasarput miluumasunullu imarmiunut tamaaniittunut akornutaasinnaallutik. Uumasut ileqquinut nalinginnaasunut, nerisassarsiortarnerannut, piaqqaminnik isumaginnittarnerannut, uumasoqatiminnut attaveqartarnerannut, qasuersaartarnerannut ingerlaartarnerannullu akornutaasinnaapput. Akornusiinerit taakkua kingunerattut peqqiillisinnaallutillu uumaannarsinnaanissamut periarfissakinnerulersinnaapput.
Imartat nipinik ulikkaarput, pinngortitameersunik inunneersunillu. Nipit pinngortitameersut tassaasarput nunap sajunneraneersut uumassusilinneersulluunniit, soorlu miluumasunit imarmiunit, aalisakkanit uumasunillu qimerloqanngitsunit. Inuit suliaat nipinik inunneersunik (antropogeninik) pilersitsisartut imartani nipinut ilaapput. Nipi kipisuitsuusinnaavoq – sakkortunngitsumik ingerlaannaavissuusinnaalluni, soorlu umiarsuup nipiliorneratut (aamma motoorit itissusersiuutillu) suliffissuaqarfiillu nipiliornerattut. Siumulluunniit oqaatigiuminaatsuusinnaavoq – sakkortusinnaalluni naatsukullaasinnaallunilu, soorlu qaartitsisoqarneranit, sanaartorpalummit, nunap iluani misissuinermit sakkutuullu itissusersiuutaannit. Ilisimatusartut immap iluani nipit ilisimatusarfigisarpaat spektogrammit atorlugit.
Naleqqiussat
[1] Huntington, H. P., Boyle, M., Flowers, G. E., Weatherly, J. W., Hamilton, L. C., Hinzman, L., Gerlach, C., Zulueta, R., Nicolson, C., Overpeck, J. (2007). The influence of human activity in the Arctic on climate and climate impacts. Climatic change 82, 77–92. https://doi.org/10.1007/s10584-006-9162-y
[2] Tervo, O. M., Blackwell, S. B., Garde, E., Hansen, R. G., Samson, A. L., Conrad, A. S., Heide-Jørgensen, M. P. (2023). Stuck in a corner: Anthropogenic noise threatens narwhals in their once pristine Arctic habitat. Science Advances 9, eade0440. https://doi.org/10.1126/sciadv.ade0440
[3] Jepson, P., Arbelo, M., Deaville, R. et al. Gas-bubble lesions in stranded cetaceans. Nature 425, 575–576 (2003). https://doi.org/10.1038/425575a
Nalunngiliuk…
- Inuup nalinginnaasumik nipit 20 Hz-it 20 kHz-illu akornanniittut tusaasinnaavai. Kisianni nipit nipillu maligaasaat miluumasut imarmiut aallartittagaat tusaasinnaasaallu annertunerujussuupput 7 Hz-it 160 kHz-illu akornanniittarmata, taamaattumillu miluumasut imarmiut nipinut misikkarinnerujussuupput.
- Akornutaasut uumasunut ataasiakkaanut taakkualu atugarissaarnerannut sunniutipiloqarsinnaapput, aammali uumasoqassutsimut.
- Inuit imarmiunut akornutaasumik nipiliortarnerannik annikillisaaneq imaannaanngilaq, nipiliorunnaaruttali ajornartorsiut ingerlaannaq peerutissagaluarpoq, aali kemikaliat pinngortitami ukiuni qulikkuutaani nungujartorniaasaartartut.
Oqallinneq
Aalisarnikkut takornariaqarnikkullu aningaasatigut iluanaaruteqartarneq aammalu miluumasut imarmiut akornuserneqaqqunagit innarlitsaaliuineq qanoq oqimaaqatigiississinnaavavut?



















































































































