Umiarsuarmit eqqortinneq
Umiarsuarmit eqqortinnerit tassaapput miluumasut imarmiut angallatinit aportinnerat, taamaalillutillu ajoquserujussuarsinnaallutik toqusinnaallutilluunniit. Angallatit apuisut tassaasinnaapput umiarsuit assartuutit, aalisariutit, umiarsuit takornariartaatit, angallatit tingerlaatillit, arfernik takornarniutit vandscooterillu. Umiarsuit eqquinerat amerlanertigut malugineqarneq ajorput nalunaarutigineqarnerlu ajorlutik. Siornatigut uumasut ataasiakkaat atugarissaarnerannut atatillugu ajornartorsiutitut isiginiarneqarnerusaraluartut misissuinerni nutaanerusuni paasinarsivoq naatsorsuutigineqartumit akulikinnerusumik pisartut uumasoqassutsimullu sunniuteqarsinnaasut.
Angallatit aningaasarsiutaasartut imartat miluumasut imarmiut nerisaqarnissaannut, ingerlaarnissaanut piaqqinissaannulluunniit pingaaruteqartut aqqusaarajuppaat, tamannalu umiarsuit eqquinissaannut aarlerinaateqarnerulersitsisarpoq. Assersuutigalugu Canadap Issittortaani aatsitassarsiortoqarnerani umiarsuit aasaanerani piaqqiorfiusartoq pingaarutilik ukiuuneranilu qilalukkat qernertat neriffigisartagaat aqqusaartarpaat. Missiliuunneqarpoq ukiut tamaasa qilalukkat qernertat 123-t angullugit umiarsuit aqqusaartagaanniittartut taamalu taakkunannga eqqorneqarataannaasartut. Taakku tamaani qilalukkanik qernertanik pisassiissutigineqartartut amerlaqatigiinnapajaarpaat [1].
Umiarsuarmit eqqortittoqarnissaanik pinaveersaartitsiniarluni immakkut aqqutit miluumasunut imarmiunut pingaaruteqartut avaqqunniarsarineqarsinnaapput, avaqqunneqarsinnaajuaannanngillalli. Aaqqiissutissaasinnaasoq alla tassaavoq arriillineq. Misissuinerni paasineqarpoq angallatit 14 knobit ataallugit sukkatigalutik ingerlaaraangata arferit eqqortillutik ajoquserujussuartarnerat akuttortartoq 10 knobillu ataallugit sukkassuseqaraangata qaqutiguinnaq eqqortittoqartartoq [5]. Kigaallisarneq pingaartumik arfernut kigaatsorsuarmik aalariartartunut angallatinit tungiminnut ingerlasunit eqqorneqartinnatik qimaariarsinnaaneq ajortunut illersuutaasarpoq angallatinullu annernut sukkatseriataarsinnaanatillu sangoriataarsinnaanngitsunut pisariaqarluinnarluni. Kigaallisaarnikkuttaaq nipiliornikkut akornusersuisoqannginnerusarpoq silallu pissusiata allanngoriartorneranut sunniutaasunik aniatitsinnginnerusoqartarluni.
Naleqqiussat
[1] DFO (2014). Science review of the final environmental impact statement addendum for the early revenue phase of Baffinland’s Mary River Project [Science Response 2013/024]. DFO Canadian Science Advisory Secretariat. https://publications.gc.ca/collections/collection_2014/mpo-dfo/Fs70-7-2013-24-eng.pdf
[2] Laist, D.W., Knowlton, A.R., Mead, J.G., Collet, A.S. and Podesta, M. (2001). Collissions between ships and whales. Marine Mammal Science, 17, 35-75. https://doi.org/10.1111/j.1748-7692.2001.tb00980.x
[3] Ifaw (2021). Ship strikes and whales: preventing a collission course. https://d1jyxxz9imt9yb.cloudfront.net/resource/1114/attachment/original/Ship_strikes_and_whales_-_factsheet.pdf
[4] Marine Mammal Commission (n.a.). North Atlantic Right Whale. https://www.mmc.gov/priority-topics/species-of-concern/north-atlantic-right-whale/
[5] Tournadre, J. (2014), Anthropogenic pressure on the open ocean: The growth of ship traffic revealed by altimeter data analysis. Geophysical Research Letters, 41, 7924–7932, https://doi.org/10.1002/2014GL061786.
[6] Leaper, R. (2019). The role of slower vessel speeds in reducing greenhouse gas emissions, underwater noise and collision risk to whales. Fontiers in Marine Science, 6, https://doi.org/10.3389/fmars.2019.00505
Nalunngiliuk…
- Arfernik annernik eqquinerit nalunaarutigineqarnerusarput, artilli qanoq ittulluunniit eqqorneqarsinnaapput.
- Missiliuunneqarpoq arfeq ataaseq umiarsuarmit eqqortikkaangat arferit 20-t inunnit malugineqarnatik taamatuttaaq eqqugaasartut [3].
- Ukiuni 50-ini kingullerni umiarsuit alliartuinnarlutillu sukkatsikkaluttuinnarlutillu amerliartuinnarmata aammattaaq umiarsuarmit eqqortittoqarsinnaaneranut aarlerinaateqarnerujartuinnarpoq [5].
- Nunarsuaq tamakkerlugu niuernermi 10%-imik kigaallisoqartuuppat umiarsuarmit eqqortittoqarsinnaaneranut aarlerinaateqarnera affaannanngussagaluarpoq [6].
Oqallinneq
Teknologiimut tunngasut – soorlu angallatiniit arfernik sumiissusersiutit – umiarsuit eqquinissaannik pinaveersaartitsinermi qanoq pingaaruteqartigippat, taakkualu aaqqiissutissatut atornissaat piviusorsiornerua?



















































































































