Kulturi, kinaassueq anersaarsiornerlu
Miluumasut imarmiut inuiaqatigiit assigiinngitsorpassuit kulturiini immikkut ittumik inissisimaffeqarput. Ukiuni tusindilinni qanillineqariaannaasimapput, amerlasoorsuusimapput pissamaataasarlutillu inuunermut annaassissutaasartut. Taamaattumik inuiaqatigiit ilarpassuisa nerisassiortarneranni, kulturianni anersaakkullu kinaassusianni qitiutinneqarput, inuiaqatigiinnilu taakkunani ataqqiniarneqartarput alutorineqartarlutillu. Avatangiisini imaannaanngitsuni allanartumik periaaseqarnerat aalassarinnerallu kusagineqartaqaat.
Nunarsuup affaani avannarlermi arferit puisillu ilaat piniapilunneqarmata pinngortitamik avatangiisinillu illersuiniarnermut ilisarnaataatinneqalerput. Roger Paynep 1970-ikkunni saqqummersitaa “Songs of the Humpback Whale” nunarsuaq tamakkerlugu arfernik illersuiniarnermut tapersersuiniutaavoq. Iginnermik atuiunnaarluni nioqqutissianik pissarsiariuminarnerusunik atuilernerup artinillu aalajangersimasunik illersuerusunnerup kingunerattut kulturikkut allanngortoqarpoq, 1982-imilu Arfanniarnermut Ataatsimiititaliarsuaq arfernik piniapilunnermut inerteqqummik utaqqisaasumik atuutsitsilerput. Tamanna ilutigalugu ileqqussanut atatillugu isumaliutigineqartut tunngavigalugit puisinniarnermik akerlilersuisoqalerpoq, tamatumalu kinguneratut 2009-mi puisinit nioqqutissianik EU-mut eqqussuineq inerteqqutaalerpoq. Taamaakkaluartorli miluumasut imarmiut silarsuaq tamakkerlugu inuppassuarnut pissamaataajuarput pingaaruteqangaartut.
Naleqqiussat
[1] United Nations (General Assembly). (1966). Article 27 International Covenant on Civil and Political Rights. Treaty Series, 999, 171. https://doi.org/10.14430/arctic2611
[2] Sakakibara, C. (2011). Climate Change and Cultural Survival in the Arctic: People of the Whales and Muktuk Politics. Weather, Climate, and Society, 3(2), 76-89. https://doi.org/10.1175/WCAS-D-10-05007.1
Nalunngiliuk…
- Oqaatsit, ileqqut, ileqqulersuutit, ilisimasat, eqqumiitsuliorneq, upperisaq nerisassallu kulturimut ilaapput. Kulturi inuiattut immikkuullarissutaasarpoq ataatsimoorfissatullu isigineqartarluni.
- Arfernik puisinillu piniarneq nunap inuiisa kulturikkut pisinnaatitaaffigaat akuerisaasoq naalagaaffinnit illersugaasariaqartoq [1].
- Arferit puisillu neqaat sumiiffinni piffissanilu assigiinngitsuni kulturikkut inuiaqatigiinnullu pisuussutaapput aammalu suleqatigiinnermik, isumassuinermut, avitseqatigiinnermut ataatsimoornermullu tunngassuteqarlutik [2].
Oqallisigisiuk
Puisinit nioqqutissianik EU-mut eqqussuinermik inerteqquteqarneq nunap inuiisa ileqquminnik attassiinnarnissaminnut pisinnaatitaaffiannut naapertuuppa?
Nerisavut timitsinnuinnaanngitsoq peqqinnartuupput. Tarnitsinnut iluaqutaasarput. Kalaaliminertoraangama kinaassusera ilisimaarisarpara. Imartatsinnut, nunatsinnut, inuiaqatitsinnut inooriaatsitsinnullu atasutut misigisarpunga.
– Ingmar Egede Inuit Circumpolar Conferencemiittoq, 1995





















































































































